Veiligheidsregio’s voorspelden tekort aan alles bij virusuitbraak – RTL Nieuws

Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws naar de zogeheten ‘regionale risicoprofielen’ van de 25 veiligheidsregio’s. 

Wettelijk verplicht

Deze regio’s moeten ons land beschermen bij rampen en crises en moeten zich daarop voorbereiden. In veel van de – wettelijk verplichte – rapporten werd erop gewezen dat een pandemie, zoals nu bij het coronavirus, ‘waarschijnlijk’ was, of dat het risico daarop ‘hoog’. 

Ook werd gewezen op de risico’s van honderden of duizenden doden, zowel bij relatief milde als zeer ernstige scenario’s, afhankelijk van hoeveel mensen besmet worden: 80 of 50 of 25 procent van de bevolking. In alle scenario’s loopt de druk op de zorg en op ic’s op; in de ernstiger varianten kan de zorg het niet meer aan.

Uiteenlopende besmettingspercentages

Opvallend zijn de verschillen tussen de regio’s. Om onduidelijke redenen gaat de ene regio uit van een besmetting van 25 procent van de bevolking en noemt dat dan een ‘realistisch scenario’. In Twente werd een besmetting van 10 procent als uitgangspunt genomen. 

Sommige regio’s hebben de gevolgen van een mogelijke pandemie helemaal niet uitgewerkt. Bij alle veiligheidsregio’s is onvoldoende in kaart gebracht welke ‘capaciteitsproblemen’ zouden kunnen ontstaan, zo blijkt uit ons onderzoek.

Wat is een veiligheidsregio?

Nederland is opgedeeld in 25 veiligheidsregio’s. Onder leiding van de burgemeester van de grootste gemeente per regio hebben zij de leiding over de bestrijding van rampen en crises. Ook zijn ze wettelijk verplicht zich hierop voor te bereiden. Het gaat om samenwerking tussen brandweer en geneeskundige hulpdiensten zoals de GGD. De politie maakt er geen deel van uit, maar is wel aangesloten.

Op dit moment wordt geëvalueerd of de Wet Veiligheidsregio’s wel goed genoeg werkt. In een van de laatste overleggen tussen het Veiligheidsberaad (het overkoepelend ‘bestuur’ namens de Veiligheidsregio’s) en minister Grapperhaus Justitie en Veiligheid, werd al gewaarschuwd voor crises die regio-overstijgend zijn en onduidelijkheden in de rolverdeling tussen regio en Rijk.

Met de alarmerende waarschuwingen in de risicoprofielen is te weinig gedaan, zeggen deskundigen. “Dit laat zien dat je regio’s niet moet laten nadenken over nationale crises”, zegt Ira Helsloot, hoogleraar veiligheid aan de Radboud Universiteit. “Ze hebben er geen verstand van en geen mogelijkheid om al dan niet noodzakelijke maatregelen te treffen.” 

Het blijft bij signaleren

“Sommige regio’s signaleren wel de ernst van de situatie, maar zo te zien wordt er verder niets mee gedaan.
Men blijft steken in het signaleren”, zegt Pieter van Vollenhoven, voorzitter van de Stichting Maatschappij en Veiligheid. “Het is duidelijk een heel wisselend beeld. Men durft dan kennelijk niet zijn of haar vingers hieraan te branden.”

Volgens Helsloot zijn de risicoprofielen niet meer dan ‘bestuurlijke symboliek’ en ‘bezigheidstherapie voor beleidsambtenaren’. “Er gebeurt helemaal niets mee.”

Verschillen

Marco Zannoni van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement COT wijst op de grote verschillen in aanpak per regio: “Heel opvallend is het verschil in het geschatte verloop en het aantal slachtoffers.”

Zannoni en Helsloot zeggen allebei dat vooraf per soort crisis preciezer in kaart moet worden gebracht welke preventieve maatregelen wel of niet moeten worden genomen.

‘Alles draait om geld’

Een goed ingevoerde bron zegt dat bij het maken van crisisscenario’s nog een probleem speelt: “Bestuurders willen mogelijke problemen soms liever niet horen. En als risico’s toch op tafel komen, worden ze afgezwakt en gaat men over tot de orde van de dag. Op papier is het dan zogenaamd geregeld.” 

Een andere bron wijst op financiële overwegingen die een rol spelen: “Alles draait om geld.”

Geen passende zorg

Opvallend is hoe alarmerend de toon in sommige rapporten is en hoe die lijkt op de huidige crisis. Regio’s waar de scenario’s rond een pandemie zijn uitgewerkt, wijzen allen naar ‘schaarste’ in de zorg. “Ziekenhuizen kunnen niet alle patiënten opnemen en behandelen die daarvoor in aanmerking komen”, analyseert de Veiligheidsregio Brabant-Noord.

Bij een pandemie is de capaciteit bij spoedeisende medische hulpverlening ‘onvoldoende’, concludeert Veiligheidsregio Drenthe. Gelderland-Zuid wijst op problemen bij de bedden- en ic-capaciteit bij ziekenhuizen en tekorten aan beademingsapparatuur: “De ic-afdelingen van ziekenhuizen liggen vol en er is geen plaats voor nieuwe opnames.” 

Gelderland-Midden: “Het valt niet uit te sluiten dat geen passende zorg kan worden geboden aan ernstig zieke patiënten.” Ook wijzen sommige regio’s op de effecten van een tekort aan medisch personeel bij een pandemie.

Dit zijn de 25 veiligheidsregio’s in Nederland:

Klik op de veiligheidsregio om het risicoprofiel te bekijken.

Onvoldoende beschermingsmiddelen

Wat opvalt is dat de risicoprofielen ook wezen op het probleem waar artsen en verpleegkundigen nu mee worden geconfronteerd. “Er zijn onvoldoende persoonlijke beschermingsmiddelen voor mensen die een taak hebben in de bestrijding van dit scenario”, stelt Midden West-Brabant.

Het advies daar en in Flevoland is om de middelen en de hoeveelheden die nodig zijn te inventariseren. Friesland noemt de continuïteitsplannen in de zorg in geval van een uitbraak een ‘aandachtspunt’.

Niet uitgewerkt

Sommige regio’s staan amper stil bij de effecten van een pandemie, en werken scenario’s van oversterfte met honderden of duizenden mensen nauwelijks uit. Zeeland stelt dat er ‘geen concrete aanwijzingen’ voor een ziektegolf zijn. “Indien er een ziekte uitbreekt, is Zeeland wel kwetsbaar.” 

‘Isolatie niet zinvol’

In de stukken van de regio Rotterdam-Rijnmond staat weer dat isolatie van besmette mensen en quarantaine vanwege besmetting uit omliggende landen ‘niet zinvol’ is: ‘Het pandemische virus is in Nederland dan al ongetwijfeld te zeer verspreid.”

Plannen zijn ‘een moetje’

In een onderzoek uit 2018 concludeerde het Instituut voor Fysieke Veiligheid al dat regionale plannen niet goed uitgewerkt zijn. In het rapport ‘Risico’s in samenhang’ wordt beschreven dat het opstellen van risicoprofielen wordt gezien als een ‘een moetje’ en dat de ‘capaciteitsplannen’ voor crisisscenario’s onvoldoende zijn uitgewerkt. 

NRC meldde vrijdag dat de landelijke overheid in de Nationale Veiligheid Strategie (uit juli vorig jaar) ervan uitging dat ‘het risico van een uitbraak van een (ernstige) infectieziekte zoals een grieppandemie reëel blijft’.  De scenario’s van een grieppandemie zijn toen niet verder uitgewerkt; de informatie is gebaseerd op modellen uit 2016. 

In een reactie laat het Veiligheidsberaad (de koepel van veiligheidsregio’s) weten dat meerdere risico’s aan bod komen in een risicoprofiel. “Van waterveiligheid in veiligheidsregio’s met veel havengebied tot natuurbrandbestrijding in veiligheidsregio’s met veel natuur.”

Een woordvoerder vervolgt: “Een pandemie is onderdeel van het regionale risicoprofiel en daardoor zit er verschil in inschatting en aanpak per veiligheidsregio. Schat een veiligheidsregio in dat er een tekort is aan beschermingsmiddelen bij een pandemie, is het aan die veiligheidsregio om zich daarop voor te bereiden.” 

Het is overigens niet aan de veiligheidsregio’s om die tekorten dan op te lossen. De crisis wordt landelijk gecoördineerd door de ministers. 

Source: rtlnieuws.nl

Geef een reactie