Minister Slob: ‘Politici kunnen niet van bovenaf alles met blauwdrukken bepalen’ – Volkskrant

Het sluiten van alle scholen voor onbepaalde tijd, het schrappen van de eindexamens – in minder dan twee weken tijd nam Onderwijsminister Arie Slob (ChristenUnie) historische beslissingen. Dat pakte niet altijd goed uit. ‘Het is een illusie om te denken dat wij in Den Haag kunnen bedenken hoe alles precies moet.’

Arie Slob is nu 58 maar hij weet nog precies hoe het was om eindexamen te doen. De spanning die hij voelde op weg naar de gymnastiekzaal, hoe hij na afloop met klasgenoten de antwoorden doornam. ‘Het voortdurend rekenen hoe je er voorstond, tot het verlossende telefoontje. En daarna de feesten.’

Dat alles lopen scholieren dit jaar mis. Misschien is het wel daarom dat hij het schrappen van de eindexamens een van de moeilijkste beslissingen vond die hij de afgelopen tijd moest nemen. ‘Zo’n examen, met alles eromheen, is een heel belangrijk moment. Om dat niet door te laten gaan, is ongelooflijk ingrijpend. Zoiets was sinds 1945 niet meer gebeurd.’

Wat ook meespeelde, zegt de minister nu, is de twijfel of het besluit niet te voorbarig was. ‘Er was grote behoefte aan duidelijkheid, maar tegelijkertijd dachten we ook: zijn we niet te snel? Wat als twee weken later zou blijken dat alles toch nog redelijk door kon gaan? Dat had natuurlijk gekund. Achteraf weet je: dat was niet reëel geweest.’

Was het schrappen van de eindexamens een moeilijker besluit dan het sluiten van de scholen?

‘Dat was ook moeilijk, ja zeg, kom op hé.’

Dat besluit werd afgedwongen door de samenleving. Het Outbreak Management Team (OMT) adviseerde de scholen open te houden. Het kabinet wilde dat ook. Uiteindelijk ging u overstag.

‘Het was een optelsom. Het advies was toen al om bij verkoudheidsklachten niet naar school te komen. Gevolg was dat in de dagen voor het besluit op veel scholen mensen wegvielen: leerlingen, maar ook docenten en ondersteunend personeel. Dus de organiseerbaarheid van het onderwijs kwam zwaar onder druk te staan. En daardoor ook de veiligheid. Daar kwam de onrust onder ouders en docenten nog bovenop: is het nog wel verantwoord om naar school te gaan?’

Ligt u daar wakker van, van zo’n besluit?

‘Ik had niet zoveel tijd om te slapen, dus ook niet om wakker te liggen. Ik ben natuurlijk wel de verantwoordelijke bewindspersoon, maar bij al mijn besluiten heb ik heel actief pogingen gedaan om het onderwijsveld erbij te betrekken. Om juist die ingrijpende beslissingen zo veel mogelijk samen te nemen. Dat is gelukt.’

Onze onderwijscolumnist Aleid Truijens schreef dat u wel heel veel verantwoordelijkheid doorschuift naar de schoolbesturen.

‘Ik vind dat politici niet moeten denken dat ze van bovenaf met blauwdrukken alles kunnen bepalen in een sector waar heel veel professionals zijn die eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen. Daar moet je ruimte voor laten. Dat geldt ook voor het openen van de scholen afgelopen week. Het is natuurlijk een illusie om te denken dat wij in Den Haag kunnen bedenken hoe dat precies moet.’

Misschien had u dat toch moeten proberen. Er ontstond bij het openen van de basisscholen een hoop chaos rondom de vraag of kinderen halve of hele dagen naar school moesten.

‘Dat beeld herken ik niet. Het is echt onmogelijk om voor zesduizend basisscholen tot in detail voor te schrijven hoe zij weer open moeten gaan. We hebben wel met elkaar afgesproken, dat stond ook in het protocol dat het onderwijs zelf had opgesteld, dat de veiligheidsvoorschriften overal moesten worden doorgevoerd. We hebben ook twee andere duidelijke afspraken gemaakt: scholen moesten overleggen met de buitenschoolse opvang en bij voorkeur hele dagen onderwijs geven.’

Over dat laatste zei u tegelijkertijd dat u dat niet ging opleggen. Het was geen harde eis.

‘Zeker. Maar kijk hoe het deze week is gegaan: het overgrote deel van de scholen had het prima voor elkaar.’

Die onduidelijkheid heeft een hoop energie gekost, bij scholen, bij de kinderopvang en bij ouders. Is het in crisistijd niet de taak van de minister de regie te nemen?

‘Ik weet niet wat er onduidelijk was. In het protocol stond heel duidelijk de voorkeur voor hele dagen, omdat dat aansluit bij de opvang. Maar we hebben de ruimte geboden voor maatwerk. Er zijn nu eenmaal grote verschillen tussen scholen.’

Dus de regie ligt bij de scholen en niet bij de minister.

‘Nee, de regie ligt bij mij, maar de uitvoering ligt bij de scholen. Daar bieden wij ruimte voor.’

Volgende week dinsdag komt er meer duidelijkheid over het heropenen van de middelbare scholen. Welke lessen van het heropstarten van het basisonderwijs neemt u mee?

‘Ook in het voortgezet onderwijs zullen discussies ontstaan. Dat is onvermijdelijk, welk besluit je ook neemt. Er zijn nu al middelbare scholen die zeggen: ik heb het op orde met die anderhalve meter. Dan is het aan ons om goed uit te leggen dat er meer bij komt kijken. In het voortgezet onderwijs komt een deel van de leerlingen met het openbaar vervoer. Dat moeten we goed regelen.’

Door het thuisonderwijs lopen sommige leerlingen achterstanden op. Wat gaat u daaraan doen?

‘Het kabinet heeft besloten daar fors extra geld voor uit te trekken, 244 miljoen euro. We gaan dat heel gericht inzetten voor kinderen die een risico op achterstand lopen. Er is nu veel aandacht voor zomerscholen op vrijwillige basis. Die worden in grote steden al gehouden en zijn een groot succes. Dat willen we uitbreiden. Maar we denken ook aan weekendscholen, of een verlengde schooldag.’

Horen we volgende week ook wanneer basisschoolkinderen weer volledig naar school gaan?

‘Het is afwachten wat de adviezen van het OMT zullen zijn, op basis daarvan kijken wij wat mogelijk is. We willen ook heel graag dat in het mbo en hoger onderwijs ruimte komt voor bijvoorbeeld tentamens en praktische vakken.’

Mark Rutte vraagt chocomelk tijdens Kamerdebatten. Wat is uw manier om overeind te blijven?

‘Ik probeer mijn uren slaap te pakken en een beetje gezond te blijven leven binnen een niet heel gezonde werksituatie. Dit zijn buitengewone omstandigheden met problemen die je met elkaar probeert op te lossen. Als dat lukt, voel je de vermoeidheid toch wat minder.’

Lees ook

Een onduidelijk protocol. Een boze kinderopvangsector. Het opengooien van de basisscholen verloopt niet helemaal op rolletjes. Waar ging het mis? Hoe kan het beter als andere sectoren langzaam weer opstarten?

Source: volkskrant.nl

Geef een reactie